Վանսի այցը Բաքու և Երևան ոչ թե արարողություն է, այլ աջակցության ազդանշան․ Փոլ Գոբլ
|
|
|
|
ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի սպասվող այցը Հայաստան և Ադրբեջան ուշագրավ է ոչ միայն այն ուղղություններով, որոնցով նա մեկնում է, այլև հենց այցի փաստով։ Associated Press-ի տվյալներով՝ ակնկալվում է, որ Վենսը Բաքու և Երևան կժամանի փետրվարի 9-ին։ Այցի նպատակն է վերահաստատել ԱՄՆ աջակցությունը Ադրբեջանի և Հայաստանի միջև խաղաղության համաձայնագրին, որը ձեռք է բերվել անցյալ տարի Սպիտակ տան միջնորդությամբ։ Մեկնաբանելով այցի նշանակությունը՝ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի նախկին աշխատակից Փոլ Գոբլը նախևառաջ մատնանշում է ավելի լայն տարածաշրջանային համատեքստը։
|
«Թե՛ Ադրբեջանը, թե՛ Հայաստանը ԱՄՆ-ի համար գնալով ավելի կարևոր են դառնում ոչ միայն այն պատճառով, որ երկու երկրներն էլ հեռացել են Մոսկվայից և աջակցում են TRIPP-ին,— նշում է նա,— այլև այն պատճառով, որ Իրանի շուրջ լարվածությունը, անկասկած, տարածվելու է Հարավային Կովկասի վրա»։
Այս տեսանկյունից Վենսի այցը կրում է ոչ այնքան արարողակարգային, որքան կայունացնող բնույթ։ Ըստ Գոբլի՝ փոխնախագահը Բաքու և Երևան է ժամանում, «որպեսզի երկու կողմերին հավաստիացնի ԱՄՆ-ի աջակցության մասին և խրախուսի նրանց ընտրած ուղին» մի պահի, երբ տարածաշրջանից դեպի հարավ առկա անկայունությունը կարող է արագորեն ազդել դրանից դեպի հյուսիս ընկած անվտանգային հաշվարկների վրա։
Նման մոտեցումը բացատրում է նաև այցի ժամկետները։ Չնայած ԱՄՆ-ում կայանալիք միջանկյալ ընտրությունները կարևոր դեր ունեն ներքաղաքական օրակարգում, Գոբլը կարծում է, որ դրանք գլխավոր գործոնը չեն։
«Կարծում եմ՝ Իրանի շուրջ առկա խնդիրները շատ ավելի լավ են բացատրում այցի ժամանակը, քան միջանկյալ ընտրությունները»,- ասում է նա՝ հավելելով, որ Վենսն, անշուշտ, գիտակցում է նաև հնարավոր ներքաղաքական ազդեցությունը, հատկապես՝ հաշվի առնելով ԱՄՆ մի շարք առանցքային ընտրատարածքների հայկական զգալի ընտրազանգվածը և սեփական քաղաքական հավակնությունները։
Առանձին հարց է խաղաղության համաձայնագրի խափանման դեպքում Վաշինգտոնի արձագանքելու պատրաստակամությունը։ Հետկոնֆլիկտային միջավայրում խախտումների վերաբերյալ փոխադարձ մեղադրանքները հազվադեպ երևույթ չեն, և Հարավային Կովկասը բացառություն չէ։
«Վաշինգտոնը քաջ գիտակցում է, որ կողմերից յուրաքանչյուրը, ամենայն հավանականությամբ, մյուսին մեղադրելու է 2025 թվականի օգոստոսին Թրամփի միջնորդությամբ ձեռք բերված համաձայնագրի խախտման մեջ»,— ընդգծում է Գոբլը։ Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ-ի խնդիրը ոչ թե գնահատականներ տալն է, այլ թույլ չտալը, որ նման մեղադրանքները վերածվեն բացահայտ էսկալացիայի։
Փորձագետը նշում է, որ խոսքը զսպման և իրավիճակի կառավարման մասին է՝ «երկու կողմերին և բոլոր նրանց, ովքեր բարեխղճորեն պահպանում են համաձայնագիրը, ամերիկյան աջակցության հարցում հավաստիացնելու մասին»։
Այս համատեքստում Վենսի այցը դիտվում է ոչ թե որպես արարողակարգային ժեստ, այլ Վաշինգտոնի ռազմավարության տարր՝ ուղղված Հարավային Կովկասում կայունության պահպանմանը և ազդեցության հաստատմանը՝ տարածաշրջանային աճող անորոշության պայմաններում։
Հեշթեգներ.
Վանս
Բաքու
Երևան